از قبل از انتخابات ۹۸، دغدغه شفافیت آراء نمایندگان مجلس را داشتم. در انتخابات ۹۸، این مسئله به یک مطالبه جدی تبدیل شد. در ایام انتخابات امسال هم گهگاهی به این مسئله برخورد می کردیم. در انتخابات مجلس که شعار شفافیت نامزدها (نمایندگان فعلی) سقف آسمان را ترک داده بود… می گفتند آقا شفافیت آراء که حداقل کار است؛ نماینده همه چیزش باید شفاف باشد، امضاهایش، توصیه نامه هایش و … . می گفتند آقا ما در مجلس قبل، حداقل بودیم؛ این دفعه رأی بدهید تا اکثریت شویم و کار شفافیت را تمام کنیم. بعد که اکثریت شدند، شفافیت آرای نمایندگان با سه رأی کمتر تصویب نشد. بگوییم اکثریت، بی عرضه هست یا اینکه … .

در ایام انتخابات امسال، در یکی از جلسات مشورتی، دکتر میم. (یک استاد اقتصاد) گفت که اساسا این شفافیت یک مسئله وارداتی است. قصد دارم یک گفتگویی در این موضوع با ایشان داشته باشم. اما بالفرض که وارداتی باشد و اصلا هیچ آموزه اسلامی در این خصوص نباشد (که هست) آیا باعث می شود که صورت مسئله پاک شود!؟ مگر حضرت آقا در ابتدای یکی از جلسات درس خارج شان نگفتند که این دستور اسلام است که در غیر از مباحث امنیتی باید با مردم شفاف بود نه اینکه آموزه ای غربی باشد!؟

در جایی دیگر شنیدم حاج آقای عین. گفتند که با آموزه های اسلامی نمی خواند… خوشحال شدم که فردی در این خصوص تحقیق اسلامی کرده … از ایشان تفصیل نظرشان را جویا شدم. گفتند که با آموزه توصیه به ستّار بودن (پرده پوشی) هم خوانی ندارند. بله، ما اسرار شخصی مؤمن را نباید افشا کنیم اما در طراز حکمرانی، چرا مسائل غیر امنیتی باید در پشت پرده باشد!؟ نماینده ای که عرضه ندارد از رأی خود در افکار عمومی دفاع کند، بهتر نیست برای ستّاریت در پشت پرده خانه اش بنشیند تا اینکه هزینه پرده پوشی را مردم بخواهند بدهند!؟

در جلسه پرسش و پاسخی که در مدرسه برگزار شد، از نحوه مواجهه یکی از فضلا با این مسئله جا خوردم… طرح شفافیت آرای نمایندگان را ربط داد به شفافیت مطرح شده در fatf!!! و می خواستند نتیجه بگیرند که هر دو بد است!!! باز دکتر قاف. که نماینده هم هست پاسخ خوبی داد و گفت واقعا به شفافیت در حکمرانی نیاز داریم و آسیب ها و فساد تاریکی و عدم شفافیت از چالش های شفافیت بیشتر است.

در جلسه پرسش و پاسخ دیگری، مسئله شفافیت آرای نمایندگان مطرح شد و در پاسخ، یکی از فضلا  که نماینده هم هستند گفتند که این چیست که مدام گفته می شود شفافیت، شفافیت… نمی شود که مباحث امنیتی کشور را شفاف کرد! همان جا بود که من می خواستم سکته قلبی کنم اما حیف که مجری بودم و باید خودم را کنترل می کردم… جلّ الخالق!!! همین ها که در موقع انتخابات مجلس، شعار شفافیت شان گوش ما را کر کرده بود، الآن چه شان شده!؟ ما می گوییم شفافیت آرای نمایندگان مجلس، عده ای می گویند مباحث امنیتی را نمی شود شفاف کرد!!! ببخشید، مگر همه تصمیمات نمایندگان، امنیتی است!؟ از طرفی خود ما هم معتقدیم که شفافیت حد و مزر دارد و همه چیز را نمی شود شفاف کرد و این مطالب در خود طرح مجلس هم آمده و هزار جور قید و بند هم خورده (و جای سوال است که تهش چیزی برای شفافیت ماند یا نه!؟). گفتند که نماینده تحت فشار رسانه ها قرار می گیرد… اشکالی ندارد؛ به مرور نماینده ها مجبور به پاسخگویی و تعامل با رسانه ها می شوند و این خیلی بهتر است از حالتی که فقط به خدا و ملائکه پاسخگو هستند. گفتند که این مسئله در مجلس در مسیر اصلاح است تا دوباره به رأی گیری برسد… نمی دانم با آن همه قید و بندی که طرح فعلی آمده، دیگر از کجای شفافیت آرای نمایندگان می خواهند بزنند!؟ خدا رحم کند.

یکی از دوستان چند وقت پیش گفت که در هیچ آزمایشگاه تجربی، فایده شفافیت احراز نشده… ببخشید این همه عقلای کشورهای بشری که از این راهبرد در مبارزه با فساد دارند استفاده می کنند، به عنوان تجارب موفق، قابل دفاع نیست!؟ نمی گوییم که با این راهبرد، همه مشکلات حل می شود اما گام های آغازینی برای ارتقای نظارت مردمی است. البته ما عموم مردم را چه به دخالت در حکمرانی!؟ ما همین که لقمه نانی باشد و اندک نمکی، شکرگزار خواهیم بود! حداقل، منفذی باشد که چهارتا جوجه اندیشکده و پنج تا تشکل فکسّنی بتوانند نظارتی بر حضرات مستطاب نماینده (دامت توفیقاتهم) داشته باشند!

مشکل آن است که برخی ترجیح می دهند که یک تنه و سوپرمن وار با مفسدین روبرو شوند تا اینکه عموم مردم با تیشه نظارت عمومی به ریشه اصل فساد بزنند؛ به هر حال رویارویی یک تنه شیرینی هایی دارد و پیچ تنظیمش دست خودمان است… .

پ.ن: از دیگر ابعاد شفافیت حکمرانی، اعلام عمومی حقوق مدیران هست که در نتیجه ماجرای حقوق های نجومی، در برنامه ششم توسعه قرار گرفت و دولت هم مکلف به اجرای آن بوده اما در بحث های انتخاباتی برجسته نشد.

پ.ن: دکتر جلیلی قرار بود در روز اول دولتش، فرمان شفافیت این ها را صادر کند: ۱ـ صورت های مالی حسابرسی شده ی همه ی شرکت های دولتی ۲ـ سوابق اعضای هیئت مدیره و مدیران شرکت های دولتی ۳ـ کلیه مناقصات و مزایدات دولتی. همچنین می گفتند که وام های بالای یک میلیارد تومان و وثایق آنها باید شفاف باشند تا همه ببینند به چه کسانی داده شده. امیدوارم این طرح هایشان در اختیار حاج آقای رییسی قرار بگیرد.

[ادامه دارد…]